Wat is highland dansen?
Highland Dancing is een van de typisch Schotse vormen van dans. Hij is met geen enkele andere dansvorm ter wereld te vergelijken en hoewel hij enige geschiedenis deelt met de Ierse dansen, liggen deze overeenkomsten meer op het gebied van kleding en schoeisel dan op het gebied van de dansen zelf.
De dansen komen uit het leger. In vroegere tijden moest een soldaat, wilde hij in dienst komen of blijven, minimaal een dans kunnen dansen.
Tot ± 1900 was Highland Dancing een echte mannensport. Vrouwen werden zeer ontmoedigd om zich met deze vorm van dans bezig te houden. Pas in de laatste jaren van de 19e eeuw kwamen de eerste vrouwen naar voren, tot verbijstering van de wedstrijdorganisatoren die nog nooit een vrouw als deelnemer hadden meegemaakt. Maar, zo redeneerden zij, wat niet verboden is, is toegestaan en zo kwamen er voor het eerst vrouwen op een competitiepodium te staan.
Nu, ruim 100 jaar later, is het een vrouwenaangelegenheid geworden met hier en daar nog enkele heren.
Piper ‘Spud’ Frazer uit Grandtown on Spey
met de plaatselijke Highland danseressen
De meest bekende dansen zijn:
Deze dans dateert uit de 14e eeuw, hoewel hij in de huidige vorm pas zo'n 2 eeuwen wordt gedanst. Dit is de eerste dans die een danser leert. De armen stellen het gewei van een edelhert voor.
Misschien wel de bekendste Schotse dans waarbij de danser over twee gekruiste zwaarden danst. Een overwinningsdans die volgens de overlevering door Koning Malcolm Canmore werd gedanst nadat hij zijn rivaal MacBeth had vermoord. Hij dateert eveneens, in diverse variaties, uit de 14e eeuw.
Een dans die ontstond rond 1750. Sean betekent oude en Triubhas betekent broek. Deze dans is gemaakt in een tijd dat de Schotten van de Engelse overwinnaars o.a. geen kilt meer mochten dragen. De schudbewegingen die de danser maakt met zijn benen stellen het uitschudden van de broek voor omdat hij de vrijheid van de kilt verkiest.
Omdat er toch wel eens vrouwen waren die wilden dansen, werden er speciale vrouwendansen gemaakt. Hiervoor wordt ook een ander kostuum gedragen. Dit is een meer sierlijke dans die de danser de kans geeft wat meer gevoel in het dansen te stoppen.
Na zijn nederlaag in 1745 op het slagveld van Culloden moest Bonnie Prince Charlie maken dat hij uit Schotland wegkwam. Er stond namelijk £30.000 op zijn hoofd en dat was toen veel geld. Hij vluchtte naar Skye waar Flora MacDonald hem liet onderduiken. Later verkleedde ze hem als haar Franse dienstmeid en smokkelde hem zo naar Frankrijk waar hij veilig was. Deze fraaie damesdans is in haar eer gemaakt.
Een dans die het leven op zee uitbeeldt, compleet met het klimmen in de touwen, het uitkijken naar land en het balanceren op een schommelend schip.
De Schotten en de Ieren zijn niet altijd even goede maatjes geweest en deze dans spot dan ook met de Ierse dans. Het verhaal gaat over een 19e eeuwse wasvrouw die na een dag hard schrobben haar schone was te drogen legt. Na een paar uur komt ze kijken of de was droog is om te ontdekken dat een stel snotapen over haar was gelopen hebben! Een tweede versie vertelt over een boze boerin op haar dronken man.
Martine Maryns
