Tartan

Tartan is een patroon die bestaat uit gekruiste horizontale en verticale banden in veelvoudige kleuren. Tartans kwamen in geweven doek voort, maar worden nu gebruikt in vele andere materialen. Tartan wordt in het bijzonder geassocieerd met Keltische landen en vooral Schotland. Kilts hebben bijna altijd tartan patronen.

 Een voorbeeld van een Tartan: de Abercrombie ruit

In de moderne tijd zijn specifieke tartans verbonden aan Schotse clans of Schotse families. Ook instellingen die geassocieerd worden op één of andere manier met een Schotse of Keltische erfenis hebben veelal hun eigen tartan.

Een textiel analyse van een geruite stof die in Indo Europese Tcoharian graven in Westelijk China gevonden werd, gaf aan dat deze veel gelijkenissen vertoonden met de beschavingen uit de IJzertijd in Europa, daterend van 800 BC. De geweven keperstof in het tartan patroon was opvallend gelijkend aan de Keltische tartans van Noordwesten Europa.

De Kelten droegen kledij in geruite stoffen waarvan de ruiten heel dicht bij elkaar lagen en van verschillende kleuren waren.

Een mogelijke voorganger dateert van de 3de eeuw, gevonden dichtbij de Muur van Antonine en gekend als de „Falkirk set“. Deze heeft een geruit patroon in twee kleuren die als ongekleurd bruin en wit van de inheemse Soay schapen worden geïdentificeerd. De stof was als kurk in een aardewerkpot gebruikt die een voorraad van zilveren muntstukken bevatte.

Voor vele eeuwen, werden de patronen los geassocieerd met de wevers van een bepaald gebied, hoewel het voor Hooglanders gewoon was om een aantal verschillende tartans tezelfdertijd te dragen.

De meest efficiënte voorvechters voor Jacobitisme waren de ondersteunende Schotse clans, die tot een vereniging van tartans leiden voor de Jacobite’s. De inspanningen om de Hooglanden te pacificeren leidden tot de Dress Act van 1746 die tartans verbood uitgezonderd voor de militairen en de lage adel. Spoedig nadat de Act werd herroepen in 1782 werd de Highland dress terug sterk gepromoot. . William Wilson & Zonen uit Bannockburn werd de belangrijkste wevende fabrikant rond 1770 als leveranciers van tartan aan de militairen. Wilson correspondeerde met zijn agenten in de hooglanden om informatie en voorbeelden van tartans te bekomen om zo hem toe te laten om „volkomen echte patronen“ te reproduceren en registreerde meer dan 200 sets door 1822, velen kregen een voorlopige naam. De Cockburn verzameling van tartan voorbeelden gemaakt door Wilsons werd samengesteld tussen 1810 en 1820 en is nu in de Mitchell Bibliotheek in Glasgow. Op dit ogenblik zijn vele sets eenvoudig genummerd, of hebben fantasievolle namen zoals tartan van „Robin Hood“ gekregen.

Tegen de 19de eeuw was er een romantische heropleving van de Hooglanden geïnspireerd door de gedichten van Ossian van James Macpherson's en het geschrift van Walter Scott, en met clubs zoals de Celtic Society of Edinburgh die een verruiming met de Lowlands teweegbracht.

De Pageantry die voor bezoek in 1822 van Koning George IV aan Schotland werd uitgevonden bracht een plotselinge vraag naar tartan teweeg en maakte tot het de nationale kleding van geheel van Schotland. Dit had tot gevolg dat ook vele nieuwe clantartans werden ontwikkeld.

 William Mosman: portret van John Campbell of the Bank uit 1749 met een rode tartan.
De huidige tartan van Campbell Clan is groen

Bron: Wikipedia en samengesteld door M.Maryns

Interessante links

Tartans of Scotland

http://www.lochcarron.com/reiver.htm

Tartans voor niet-Schotten

Iedereen mag tartan dragen. Zowel Schotten als niet-Schotten kunnen een "District" en "National" tartan dragen. Er bestaan een aantal andere tartans die mogelijks geselecteerd zijn door burgers of andere landen als alternatief voor elke clan of familie tartan.

VERENIGD KONINKRIJK: "Tyneside", "Devon" "Durham", "Somerset", "Cornish National", "St. Piran", "Ulster Tartan", "Welsh National", or "Manx National".

IERLAND: "Tare" or "Murphy", "Clodagh", "Ulster Tartan"

CANADA: The "Canadian Centennial Tartan" serves as a "national" tartan for all Canadians. Each Province and Territory has its own official tartan. The attractive asymmetrical "Maple Leaf" tartan is often seen in ladies' clothing but is not recommended for Scottish dress.

AUSTRALIE: The "Australia" tartan.

VERENIGDE STATEN: Een aantal staten hebben officiële of officieuze tartans "Maine", "Carolina", "Georgia", "Ohio", "Idaho", "Washington", "Texas Blue Bonnet", and "Pennsylvania". One city, "Tulsa", hebben een tartan geadopteerd. Er bestaat een weinig gekende tartan ontworpen voor alle burgers van de Verenigde Staten, the "America", en verscheidene die geassocieerd zijn met militaire organisaties en universiteiten:  "West Point, "The Citadel", "Leatherneck".

ZUID AMERIKAANSE LANDEN zouden kunnen overwegen om de "Cochrane" tartan te dragen ter ere van de marinier die in verscheidene naties een zeemacht gesticht heeft en hen daarmee in onafhankelijkheidsoorlogen geleid heeft (Brazil, Argentina, Chile).

SPANJE: Spanjaarden met Keltische roots kunnen kiezen voor de "Galicia" tartan. Anderen kunnen kiezen voor de "Wellington" ter ere van de Hertog die de leiding had in de verenigde Brits-Spaanse bevrijding van het land van Napoleon.

PORTUGAL: De Hertog van Wellington was opperbevelhebber van het Portugese leger in de strijd om de bevrijding van het land van de Fransen. De "Wellington" tartan is een goede keuze.

FRANKRIJK: De Fransen hebben de Jacobieten gesteund, dus is de Jacobieten tartan voor hen geschikt. Franse soldaten zijn gesneuveld op het slagveld van Culloden en de "Culloden" tartan gedenkt hen.

OOSTENRIJK: Oostenrijkers kunnen kiezen voor de "Leslie" tartan ter ere van de Schotse geëmigreerde soldaat die het tot generaal bracht in het Hapsburger leger.

DUITSLAND: Duitsers herinneren zich dat Prins Albert, liefhebber van de Hooglanden en tartan ontwerper, een Duitser was. De "Coburg" tartan werd ontworpen ter zijner eer en is een goede keuze.

NEDERLAND: Er bestaat een geregistreerde "Dutch" tartan die Nederland vertegenwoordigd, deze tartan huldigt zowel het Huis van Oranje als de leden van de "Mac Kay" familie, zij waren vooraanstaande burgers van dit land.

RUSLAND: Russen zouden kunnen kiezen voor de "Muskova" tartan of de "Gordon" ter ere van de Schotse generaal die het leger van Peter de Grote vermoderniseerde en die gesneuveld is in de strijd met dit leger tegen Zweden.

SKANDINAVIE: De "Mackay" of "Munro" tartans zijn geschikt ter nagedachtenis van de duizenden Schotten die door hun clan in dienst van de legers van Zweden en Denemarken gestuurd waren in de zeventiende en achtiende eeuw.

ITALIE: De "Prince Charles Edward Stuart" tartan is voor hen geschikt daar "Bonnie Prince Charley" geboren werd en gestorven is als inwoner van Italië.

Regimental Tartans

Argyll & Sutherland Highlanders                                                  Black Watch/Government

                                                                                                then Campbell of Cawdor
Argyll Fencibles                                                                         Campbell of Cawdor
Argyll Highlanders (Old 74th)                                                       Lamont
Argyllshire Highlanders, 91^st                                                        Black Watch
Atholl Highlanders                                                                       Murray of Atholl
Auckland Highland Rifle Volunteers (NZ)                                       Black Watch
Baluch Regiment, Pakistan                                                         Baluch Regt Tartan
Black Watch of Canada                                                              Black Watch
Black Watch Pipers                                                                    Royal Stewart
Black Watch(The Royal Highland Regt)                                        Black Watch
Bombay Volunteer Rifles ( India)                                                  Stewart Hunting
Breadalbane Fencibles                                                               Campbell of Breadalbane
Byron Regiment (Australia)                                                          Sutherland
Calcutta Scottish (India)                                                             Stewart Hunting
Cameron Highlanders 79th of Foot                                               Cameron of Erracht
Cameronians (Scottish Rifles)                                                     Douglas
Canterbury Scottish Rifle Volunteers (NZ)                                     Gordon
Cape Town Highlanders (SA)                                                       Gordon
Duke of Albany's Own Highlanders (72nd)                                     Prince Charles Edward

                                                                                                 Stewart
Dunedin Highland Rifle Volunteers (NZ)                                         Black Watch
First City Regiment (SA)                                                             Graham of Montrose
Ghurka Rifles (1st)                                                                      Childers
Glasgow Highlanders (HLI)                                                           Black Watch and then

                                                                                                  MacKenzie until 1967
Glenalmond School Scotland                                                        Murray of Atholl
Gordon Highlanders                                                                     Gordon
Highland Light Infantry                                                                  MacKenzie
Highlanders                                                                                 MacKenzie/Cameron

                                                                                                  Erracht/Gordon
Highlanders of Canada (48th)                                                         Davidson/Stewart of Fingask
Kaffrarian Rifles (SA)                                                                     MacKenzie
Kimberley Scottish                                                                       MacKenzie
King's Own Scottish Borderers (TA) Pipers                                     Erskine Red/Green till 1940

                                                                                       then Buccleuch
King's Own Scottish Borderers                                                       Leslie/Royal Stewart
Liverpool Scottish (TA)                                                                   Forbes
London Irish Rifles (TA)                                                                  Saffron
London Scottish (TA)                                                                     Hodden Grey
Loretto School Scotland                                                                Stewart Hunting
Lovat Scouts                                                                                Fraser Hunting
Merchiston Castle School Scotland                                                Cameron of Erracht
Natal Mounted Rifles (Soputh Africa)pipe band                                 Douglas
New South Wales Scottish (Aus)                                                    Black Watch
New Zealand 1st Armoured Car Regt                                               Black Watch
Pretoria Highlanders (SA)                                                               Stewart Hunting
Prince Alfred's Guard 1874 (SA)                                                      Cameron of Erracht
Queen's Own Cameron Highlanders                                                 Cameron of Erracht
Queen's Own Highlanders                                                               Cameron of

Klik hier voor de tartan-patronen

Samengesteld door Martine Maryns